Postępowanie z art. 111 Kodeksu wyborczego a zakończenie wyborów – cz. 2

29 maja 2017

W poprzednim wpisie dotyczącym wpływu zakończenia wyborów na postępowanie toczące się w oparciu o art. 111 Kodeksu wyborczego udało się nam omówić sytuację, w której wszczęcie postępowania następuje już po zakończeniu wyborów. Pozostały więc jeszcze dwie możliwości, tj. sytuacja, w której nastąpiło zakończenie wyborów przed zakończeniem postępowania pierwszoinstancyjnego oraz w której zakończenie wyborów nastąpiło po zakończeniu postępowania pierwszoinstancyjnego, lecz przed zakończeniem postępowania drugoinstancyjnego.

Ad. 2 (numeracja odnosi się do poprzedniego wpisu) Zakończenie wyborów w trakcie postępowania pierwszoinstancyjnego

W przypadku, w którym postępowanie toczące się w oparciu o art. 111 Kodeksu wyborczego nie zakończyło się w pierwszej instancji przed dniem zakończenia wyborów, aktualizuje się stanowisko wyrażone przez Sąd Apelacyjny w Białymstoku w postanowieniu z dnia 20 listopada 2014 r., wydanym w sprawie o sygn. akt I ACz 1401/14. Postępowanie takie musi zostać umorzone jako bezprzedmiotowe. W sytuacji takiej odpada wspomniany w poprzednim wpisie cel ochrony, jakim jest zapewnienie zgodnego z prawem przebiegu wyborów, a więc nie znajduje uzasadnienia kontynuowanie postępowania w szczególnym trybie wyborczym.

Podobnie jak w przypadku rozpatrywanym w poprzednim wpisie, należy rozważyć dwie sytuacje: gdy sprawa nie mieści się w dyspozycji art. 24 KC oraz gdy dokonane naruszenie stanowi jednocześnie naruszenie dóbr osobistych. W pierwszym ze wskazanych przypadków nie ulega wątpliwości konieczność umorzenia postępowania. Skoro wybory uległy zakończeniu, sąd nie ma podstaw do wydania orzeczenia mającego na celu ochronę ich przebiegu. Odmienna sytuacja ma jednak miejsce w drugim z rozpatrywanych przypadków. Prowadzone postępowanie w trybie wyborczym stało się co prawda bezprzedmiotowe, lecz możliwe jest jego kontynuowanie w trybie ochrony dóbr osobistych. W takim przypadku sąd prowadzący postępowanie powinien uzyskać od powoda informację, czy opiera swoje żądanie na naruszeniu dóbr osobistych.

Jednocześnie należy podkreślić, że także umorzenie postępowania w sprawie nie doprowadzi do uniemożliwienia dochodzenia ochrony dóbr osobistych osobie, której dobra osobiste zostały naruszone w trakcie kampanii poprzez wypowiedź nieprawdziwą. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 2 grudnia 2003 r. (II UK 163/03) wskazał, że: „Postanowienie o umorzeniu całego postępowania w sprawie może posiadać przymiot tylko prawomocności formalnej (niezaskarżalność w toku instancji), natomiast nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej, nie stoi zatem na przeszkodzie ponownemu przeprowadzeniu postępowania w tej sprawie.” Osoba, której dobra osobiste zostały naruszone, nie utraci więc uprawnienia do dochodzenia ochrony tych dóbr, będzie dysponowała możliwością wszczęcia odrębnego postępowania w odpowiednim trybie.

Ad. 3 (numeracja odnosi się do poprzedniego wpisu) Zakończenie wyborów po zakończeniu postępowania pierwszoinstancyjnego, lecz przed zakończeniem postępowania drugoinstancyjnego

Ostatnia z sytuacji jaką może wywołać zakończenie wyborów przed zakończeniem postępowania prowadzonego w oparciu o art. 111 Kodeksu wyborczego wiąże się z zakończeniem wyborów po zakończeniu postępowania pierwszoinstancyjnego, lecz przed zakończeniem postępowania prowadzonego w II instancji. W rozpatrywanym przypadku prowadzone postępowanie nie może zostać umorzone. Wszyscy uczestnicy postępowania muszą dysponować możliwością weryfikacji wydanego rozstrzygnięcia, co uniemożliwiłoby umorzenie postępowania. Jednocześnie jednak należy podkreślić, że wydane orzeczenie może w dużej części pozostawać niewykonalne (np. przepadek materiałów wyborczych). Strona musi jednak dysponować możliwością weryfikacji wydanego w I instancji rozstrzygnięcia.

Z drugiej strony należy zauważyć, że wobec odpadnięcia celu ochrony postępowania art. 111 Kodeksu wyborczego, kontynuowanie sprawy w szczególnym trybie pozostaje bezprzedmiotowe. Wykonanie rozstrzygnięcia pozostaje bez znaczenia z punktu widzenia Kodeksu wyborczego oraz ochrony wyborów. W związku z powyższym należałoby zastanowić się, czy wydane przez sąd I instancji rozstrzygnięcie nie powinno zostać uchylone, sprawa zaś umorzona.

Komentarze (0)

Ten wpis jeszcze nie został skomentowany.
Dodaj pierwszy komentarz poniżej.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.
Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *