Terminy w postępowaniu opartym o art. 111 Kodeksu wyborczego

27 marca 2017

Postępowanie prowadzone w trybie przewidzianym w art. 111 Kodeksu wyborczego jest niezwykle intensywne z punktu widzenia zaangażowanych podmiotów. Niestety, brak zorientowania uczestników postępowania w tym przedmiocie często prowadzi do uchybienia terminom dokonania czynności. Co więcej, także sądom zdarza się uchybić wyznaczonym terminom.

1. Terminy dla sądu

Jak wskazuje art. 111 § 2 Kodeksu wyborczego, sąd okręgowy ma 24 godziny na rozpoznanie wniosku wniesionego w oparciu o ten przepis. Termin ten należy liczyć od momentu wniesienia wniosku do sądu. Należy pamiętać, że zanim odpowiedni wniosek trafi na ręce sędziego, upływa określony czas. Niezbędne pozostaje także dokonanie odpowiednich zawiadomień uczestników postępowania. W praktyce okazuje się, że całość postępowania pierwszoinstancyjnego rozgrywa się w przeciągu kilku godzin.

Ustawodawca nie zdecydował się na konkretne określenie terminu doręczenia postanowienia wydanego w sprawie wraz z uzasadnieniem. Wskazano jedynie, że doręczenie takie odbywa się „niezwłocznie”. Termin ten należy rozumieć w taki sposób, że albo postanowienie doręczane jest natychmiast po jego ogłoszeniu, albo też zaraz po jego ogłoszeniu przy pomocy służby sądowej.

Jeżeli od postanowienia zostanie wniesione zażalenie, sąd apelacyjny ma 24 godziny na jego rozpoznanie. Sytuacja w ramach postępowania w drugiej instancji pozostaje więc tożsama z sytuacją właściwą dla pierwszej instancji. Sąd po raz kolejny ma 24 godziny na rozpoznanie zażalenia. Zażalenie wnosi się za pośrednictwem sądu okręgowego do sądu apelacyjnego. Termin rozpoznania sprawy powinien więc biec od momentu wniesienia zażalenia już do sądu okręgowego. W praktyce dotrzymanie terminu przez sąd apelacyjny jest więc niezwykle trudne.

W zakresie terminów wyznaczonych dla sądów należy ustalić jedną kwestię – co dzieje się w razie ich przekroczenia?

Jeżeli którykolwiek z sądów przekroczy wyznaczony termin rozpoznania sprawy, nie ma to żadnego wpływu na jej rozpoznanie. Oczywiście, może to stać się przyczynkiem do dochodzenia odszkodowania, domagania się wyjaśnień, itp., lecz w praktyce pozostaje poza możliwością ingerencji uczestnika postępowania. Należy podkreślić, że wyznaczone przez ustawodawcę terminy pozostają w wielu przypadkach rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe do zachowania. Nie można jednak wykluczyć sytuacji, w której dojdzie do takiego przeciągnięcia rozpoznania sprawy, że stanie się ona bezprzedmiotowa, w związku z zakończeniem wyborów (o takiej sytuacji czytaj: tutaj i tutaj).

2. Terminy dla uczestników postępowania

Sąd I instancji wydaje w sprawie wszczętej na gruncie art. 111 Kodeksu wyborczego postanowienie. Art. 111 § 3 Kodeksu wyborczego wskazuje, że termin na wniesienie zażalenia na postanowienie wynosi 24 godziny. Termin ten w praktyce budzi poważne wątpliwości. Według zasad postępowania cywilnego, termin na wniesienie zażalenia biegnie od momentu jego otrzymania wraz z uzasadnieniem. Wydaje się, że także w przedmiotowym przypadku termin 24-godzinny powinien być liczony w tożsamy sposób. Nie ma podstaw dla liczenia tego terminu od momentu ogłoszenia postanowienia, szczególnie że uczestnik postępowania nie musi być na nim obecny, a więc może nie znać jego treści.

Podmiot chcący wnieść zażalenie musi pamiętać, że termin na jego wniesienie może ulec znacznemu skróceniu. Jak wskazywałem we wpisie dotyczącym upływu terminu (zobacz wpis), zgodnie z art. 9 § 3 Kodeksu wyborczego dokonanie czynności jest możliwe jedynie w godzinach urzędowania danego adresata. Jeżeli doręczenie postanowienia ma miejsce np. w godzinach wieczornych, wniesienie zażalenia w ciągu 24 godzin może być niemożliwe. Ustawodawca nie daje wskazówek, czy w takim wypadku termin wniesienia zażalenia biegnie do dnia kolejnego (do której godziny?), czy też kończy się w dniu następującym po dniu doręczenia postanowienia. W mojej opinii należałoby przyjąć, że termin ten kończy się w dniu następującym po dniu doręczenia postanowienia. Zażalenie wniesione kolejnego dnia powinno zostać uznane za wniesione po terminie.

Postępowanie oparte o art. 111 Kodeksu wyborczego wzbudza jak widać wiele kontrowersji w zakresie procedury. Pozostaje ono szczególnie wymagające z punktu widzenia uczestników postępowania, chociaż także sądy muszą w sposób szczególny pozostawać przygotowane do rozpoznawania tego rodzaju spraw w trakcie kampanii wyborczej.

Komentarze (0)

Ten wpis jeszcze nie został skomentowany.
Dodaj pierwszy komentarz poniżej.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.
Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *