Terminy w prawie wyborczym, czyli dlaczego zawsze brakuje czasu

2 kwietnia 2017

Kodeks wyborczy jest ustawą specyficzną, która w niektórych aspektach dość głęboko ingeruje w poszczególne, ugruntowane, instytucje prawne. Taką ugruntowaną instytucją, która na kanwie Kodeksu wyborczego ulega daleko idącej modyfikacji, jest sposób liczenia terminu na wniesienie pisma.

Przedmiotowa kwestia znalazła swoje uregulowanie w art. 9 Kodeksu wyborczego. W § 1 tego przepisu ustawodawca wskazał, że: „Ilekroć w kodeksie jest mowa o upływie terminu do wniesienia skargi, odwołania lub innego dokumentu do sądu, organu wyborczego, urzędu gminy, konsula albo kapitana statku, należy przez to rozumieć dzień złożenia skargi, odwołania lub innego dokumentu w sądzie, organowi wyborczemu, w urzędzie gminy, w konsulacie lub kapitanowi statku.”

Co uległo zmianie w porównaniu z typowym uregulowaniem?

Otóż termin wniesienia pisma liczona jest jako moment, w którym trafiło ono do danego organu lub sądu. Nie ma w związku z powyższym znaczenia data nadania danego pisma, nawet jeżeli jego nadanie nastąpiła u operatora pocztowego. Dla zachowania terminu pismo musi więc trafić do adresata. Jego nadanie w placówce pocztowej nie ma więc znaczenia. Także w przypadku, gdyby takie nadanie nastąpiło w terminie obiektywnie umożliwiającym jego dotarcie do adresata na czas, nieprzewidziany wypadek nie skutkowałby automatycznym uznaniem pisma za prawidłowo wniesione. Możliwe byłoby w takiej sytuacji wniesienie wniosku o przywrócenie terminu, jednak ocenie podlegałoby zachowanie należytej staranności przez nadawcę pisma oraz obiektywny brak możliwości przewidzenia zaistnienia sytuacji uchybienia terminowi. Jak wskazuje B. Banaszak: „Niezłożenie w terminie określonych w KWyb skarg, odwołań lub innych dokumentów do sądu, organu wyborczego, urzędu gminy, konsula albo kapitana statku powoduje wygaśnięcie możliwości ich skutecznego złożenia (a tym samym bezskuteczność, nawet jeżeli zostały złożone, ale po terminie).” (B. Banaszak, Kodeks wyborczy. Komentarz, 2015).

Powyżej posłużyłem się terminem „pisma”, jednak ustawodawca w art. 9 § 1 Kodeksu wyborczego w odmienny sposób określił przedmiot tej regulacji. Ustawodawca wskazał na „skargę, odwołanie lub inny dokument”. W efekcie ustawodawca w sposób możliwe najszerszy określił zakres, do którego odnosi się przedmiotowe uregulowanie. W istocie stanowi ono dla Kodeksu wyborczego zasadę, od której wprowadzane są czasami określone wyjątki. Takie wyjątki wprowadza art. 241 Kodeksu wyborczego w odniesieniu do protestu składanego przeciwko ważności wyborów do Sejmu (Senatu, Parlamentu Europejskiego) oraz art. 321 Kodeksu wyborczego w odniesieniu do protestu składanego przeciwko wyborowi Prezydenta Rzeczypospolitej. Co ciekawe, wyłączenie takie nie znajduje się w art. 392 Kodeksu wyborczego, który odnosi się do wyborów samorządowych (także w zakresie wyborów wójta, burmistrza, prezydenta miasta).

Należy podkreślić, że omawiana zasada znajduje także zastosowanie w stosunku do postępowania prowadzonego w oparciu o art. 111 Kodeksu wyborczego. Nie można w związku z powyższym odkładać wniesienia jakiegokolwiek pisma w trakcie prowadzenia takiej sprawy. Dochowanie terminowości wniesienia pozostaje o tyle trudne, że często praca nad pismem odbywa się poza miejscem, w którym znajduje się sąd rozpoznający sprawę. W takiej sytuacji profesjonalny pełnomocnik musi uwzględnić przy pracy nad pismem czas niezbędny na jego doręczenie.

Także niezwykle ważnym uregulowaniem pozostaje art. 9 § 2 Kodeksu wyborczego. Przepis ten uznaje sobotę za dzień wolny od pracy, podobnie jak ma to miejsce w ramach Kodeksu postępowania administracyjnego oraz Ordynacji podatkowej. Dzięki takiemu uregulowaniu termin przypadający na sobotę ulega wydłużeniu do poniedziałku. O przedmiotowej kwestii należy pamiętać zwłaszcza w kontekście postępowania opartego o art. 111 Kodeksu wyborczego, w którym terminy na poszczególne działania liczone są w godzinach.

Art. 9 Kodeksu wyborczego zawiera jeszcze § 3, który także pozostaje niezwykle ważny dla każdego profesjonalisty. W przepisie tym ustawodawca wskazał, że czynności dokonywane są w godzinach urzędowania sądów, organów wyborczych, urzędów gmin oraz konsulatów. Powyższe oznacza, że nawet jeżeli termin na wniesienie danego pisma upływa pod koniec danego dnia, możliwość jego wniesienia istnieje jedynie w trakcie godzin urzędowania adresata.

Powyższe uwagi dotyczą ogólnych założeń upływu terminu w ramach Kodeksu wyborczego. W odrębnym wpisie zajmę się terminami właściwymi dla postępowania opartego o art. 111 Kodeksu wyborczego.

Komentarze (0)

Ten wpis jeszcze nie został skomentowany.
Dodaj pierwszy komentarz poniżej.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.
Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *